Μ · Α · Θ · Η · Μ · Α
ΥΛΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
3 κείμενα · 4 ερωτήσεις · 2 χάρτες μάχης
Χάρτης 1 · Ο Αφηγητής

Το δέντρο του αφηγητή — 3 ερωτήσεις, μία απάντηση

Q1 · Σε ποιο πρόσωπο μιλάει; «εγώ» ή «αυτός / εκείνη»; «εγώ» «αυτός», «ο βασιλιάς» ΠΡΩΤΟΠΡΟΣΩΠΟΣ αφηγείται σε α΄ πρόσωπο ΤΡΙΤΟΠΡΟΣΩΠΟΣ αφηγείται σε γ΄ πρόσωπο Q2 · Είναι πρόσωπο της ιστορίας; συμμετέχει στα γεγονότα ή όχι; ΝΑΙ ΟΧΙ ΟΜΟΔΙΗΓΗΤΙΚΟΣ ήρωας μέσα στην ιστορία ΕΤΕΡΟΔΙΗΓΗΤΙΚΟΣ / ΕΞΩΔΙΗΓΗΤΙΚΟΣ στέκεται έξω από την ιστορία Q3 · Ξέρει τις σκέψεις ΟΛΩΝ; συναισθήματα + σκέψεις κάθε ήρωα; ΝΑΙ → ΠΑΝΤΟΓΝΩΣΤΗΣ μπαίνει στο μυαλό όλων
ΛεώνηΚυρίως τριτοπρόσωπος (ετεροδιηγητικός) — ΑΛΛΑ στον πρόλογο & επίλογο εμφανίζεται ως πρόσωπο: η Όλγα Στεφάνου.
Ο παππούς και το εγγονάκιΕτεροδιηγητικός + παντογνώστης — δεν συμμετέχει, ξέρει σκέψεις/συναισθήματα/πράξεις όλων.
Το πιο γλυκό ψωμίΤριτοπρόσωπος, εξωδιηγητικός, παντογνώστης — «ο βασιλιάς», «ο γέροντας»· ξέρει τη δυστυχία και την αλλαγή του βασιλιά.
Χάρτης 2 · Τα 3 Κείμενα

Τα τρία κείμενα με μια ματιά — πρόβλημα → λύση → μήνυμα

ΛΕΩΝΗ Ο ΠΑΠΠΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΓΓΟΝΑΚΙ ΤΟ ΠΙΟ ΓΛΥΚΟ ΨΩΜΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σκλήρυνση κατά πλάκας — παράλυση ποδιών, αναπηρικό αμαξίδιο Οι γονείς παραμερίζουν τον αδύναμο παππού — τον βάζουν να τρώει μόνος Βασιλιάς πλούσιος αλλά δυστυχισμένος — τίποτα δεν τον ικανοποιεί ΛΥΣΗ / ΣΤΡΟΦΗ Θάρρος, επιμονή, εργατικότητα + στήριξη από τον θείο (τεχνολογία) Ο Μίσα φτιάχνει ξύλινη σκάφη «για τους γονείς του όταν γεράσουν» → ντροπή Ο γέροντας τον βάζει να δουλέψει 3 μέρες στα χωράφια ΜΗΝΥΜΑ Με δύναμη ψυχής, επιμονή και στήριξη, τα όνειρα πετυχαίνονται Σεβασμός στους ηλικιωμένους — οι πράξεις μας είναι παράδειγμα στα παιδιά Η ευτυχία βρίσκεται στην εργασία και στον τίμιο κόπο
Κείμενο 1

«Λεώνη»

Η ΛεώνηΑποφασιστική · θαρραλέα · εργατική · δημιουργική · αισιόδοξη · δυναμική · αγωνίστρια · κοινωνική και ανοιχτόκαρδη. Παρά τα σοβαρά κινητικά προβλήματα, δεν παραιτείται από τη ζωή — εργάζεται, κάνει σχέδια, απολαμβάνει κάθε στιγμή.
Ο θείοςΥποστηρικτικός · κατανοητικός · πρόθυμος να βοηθήσει. Προτείνει συνεργασία με υπολογιστή και νέες τεχνολογίες — την ενθαρρύνει να δημιουργεί.
ΑφηγητήςΚυρίως τριτοπρόσωπος (ετεροδιηγητικός). Στον πρόλογο & επίλογο εμφανίζεται ως πρόσωπο: Όλγα Στεφάνου.
ΠρόβλημαΣκλήρυνση κατά πλάκας → παράλυση ποδιών → αναπηρικό αμαξίδιο.
ΑντιμετώπισηΘάρρος, αισιοδοξία, επιμονή, εργατικότητα. Ανεξάρτητη και δημιουργική.
ΜήνυμαΤα άτομα με αναπηρία πετυχαίνουν τους στόχους τους με δύναμη ψυχής, επιμονή και στήριξη από το περιβάλλον.
Δικό μου τέλοςΑποκτά υπολογιστή → εργάζεται μέσω διαδικτύου → η συνεργασία με τον θείο γίνεται επιτυχημένη μικρή επιχείρηση → συνεχίζει την τέχνη → γίνεται παράδειγμα για νέους.
Κείμενο 2

«Ο παππούς και το εγγονάκι» (Λέων Τολστόι)

Ο παππούςΗλικιωμένος και αδύναμος · ανήμπορος να φροντίσει τον εαυτό του · υπομονετικός και ήσυχος · στενοχωρημένος από τη συμπεριφορά των παιδιών του.
Ο γιοςΣκληρός και αδιάφορος στην αρχή · δεν σέβεται τον πατέρα του · επηρεάζεται από τη σύζυγό του · στο τέλος καταλαβαίνει το λάθος του και αλλάζει.
Η νύφηΆκαρδη και αγενής στην αρχή · θεωρεί τον παππού βάρος · δεν δείχνει κατανόηση και σεβασμό · μετανιώνει όταν συνειδητοποιεί το λάθος της.
Ο Μίσα (εγγονάκι)Ευαίσθητος και καλόκαρδος · παρατηρητικός και έξυπνος · αγαπά τον παππού του · δίνει το μάθημα στους γονείς με τη στάση του.
ΑφηγητήςΕτεροδιηγητικός (δεν συμμετέχει ως πρόσωπο) και παντογνώστης (ξέρει σκέψεις, συναισθήματα, πράξεις όλων).
Γιατί έτρωγε μόνος;Του έτρεμαν τα χέρια, έχυνε το φαγητό, έσπασε ένα πιάτο — οι γονείς θεωρούσαν ότι δημιουργούσε προβλήματα.
Η ξύλινη σκάφηΟ Μίσα την έφτιαχνε «για να τρώνε οι γονείς του όταν γεράσουν, όπως έκαναν εκείνοι στον παππού». Οι γονείς ντράπηκαν και άλλαξαν.
ΜήνυμαΣεβασμός και φροντίδα στους ηλικιωμένους — οι πράξεις μας αποτελούν παράδειγμα για τα παιδιά.
Δικό μου τέλοςΟ παππούς ξανά στο οικογενειακό τραπέζι → ο γιος και η νύφη τον φροντίζουν με αγάπη και υπομονή → ο Μίσα χαίρεται → ο παππούς ζει ήρεμος και ευτυχισμένος με την οικογένειά του.
Κείμενο 3

«Το πιο γλυκό ψωμί»

Ο βασιλιάςΠλούσιος αλλά δυστυχισμένος · ανικανοποίητος και δύσπιστος στην αρχή · πρόθυμος να δοκιμάσει τη συμβουλή του γέροντα · εργατικός και επίμονος όταν αρχίζει να δουλεύει · στο τέλος σοφότερος και πιο ευτυχισμένος.
Ο γέρονταςΣοφός και έμπειρος · παρατηρητικός και ευφυής · υπομονετικός και επίμονος · καλοπροαίρετος · διδακτικός — οδηγεί τον βασιλιά να καταλάβει την αξία της εργασίας.
ΑφηγητήςΤριτοπρόσωπος («ο βασιλιάς», «ο γέροντας») · εξωδιηγητικός (δεν συμμετέχει) · παντογνώστης (ξέρει τη δυστυχία και την αλλαγή του βασιλιά).
Γιατί δυστυχισμένος;Παρά τα πλούτη, δεν μπορούσε να βρει κάτι που να τον ικανοποιεί.
Η βοήθειαΟ γέροντας τον έβαλε να εργαστεί στα χωράφια για τρεις ημέρες, για να καταλάβει την αξία της δουλειάς και του κόπου.
Γιατί γλυκό το ψωμί;Επειδή το είχε κερδίσει με τον δικό του κόπο και την προσωπική του προσπάθεια.
ΔίδαγμαΗ πραγματική ευτυχία δεν βρίσκεται στα πλούτη, αλλά στην εργασία, στη δημιουργία και στην ικανοποίηση του προσωπικού κόπου.
Δικό μου τέλοςΟ βασιλιάς επισκέπτεται συχνά τα χωράφια → εργάζεται με τους ανθρώπους του → εκτιμά τον κόπο τους → το βασίλειο γίνεται πιο δίκαιο και ευτυχισμένο → «το πιο γλυκό ψωμί παραμένει εκείνο που κερδίζεται με τίμια εργασία».
Τεχνική · Δικό μου τέλος

Η συνταγή για «ένα δικό μου τέλος» — 4 βήματα

1. Μείνε συνεπήςΟι ήρωες κρατούν τον χαρακτήρα τους — η Λεώνη δεν γίνεται ξαφνικά απαισιόδοξη, ο βασιλιάς δεν ξαναγίνεται τεμπέλης.
2. Συνέχισε το μήνυμαΤο τέλος σου «αποδεικνύει» το μήνυμα του κειμένου (επιμονή → επιτυχία · σεβασμός → ενωμένη οικογένεια · κόπος → ευτυχία).
3. Κράτα το ρεαλιστικόΌχι μαγικές λύσεις — προτίμησε «λίγα χρόνια αργότερα…» με λογικά βήματα.
4. Κλείσε με εικόνα ή φράσηΜια τελευταία δυνατή εικόνα ή φράση-δίδαγμα: «Έτσι απέδειξε ότι τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα όταν δεν σταματάμε να αγωνιζόμαστε.»